1. БАГШ ГЭРЭЛ АСААВ

Нэг мянга есөн зуун далаад он сон. Өвлийн богино өдрийн үүр цүүрээр хичээлдээ ирж, үдшийн бүрий барайгаар тарцгаадаг сан. Тэр нэгэн өглөө эртхэн ирж манай ангийнхан хийж амжаагүй даалгавараа гүйцээх гэж “хуулан бичлэг” хийцгээж байв. Монгол хэл, уран зохиолын салбарын декан Б.Бямбасүрэн багш үе үе ангиудаар явж гэнэтийн шалгалт хийнэ. Тэр өглөө манай ангид орж ирээд нүдний шилнийхээ дээгүүр биднийг тойруулан харснаа,

– Та нар хоёр лоозонг яагаад зөрчөөд байна хэмээн эргэн тойрноо нэгжих мэт харахад нь юу яачихсан юм болдоо хэмээн дор дороо бодож суух зуур гэрэл унтраачихаад гараад явчихав.

Ангид бүдэг бүрэнхий болов. Бидний хуулан бичлэг ч тасалдав.

Төдөлгүй Д.Төмөртогоо багш орж ирэв. Тэрбээр орж ирэнгүүтээ,

– Тог тасарчихсан юм уу? Яагаад харанхуй сууж байна? хэмээн асууснаа чийдэнгийн товчлуурыг дарав. Анги дүүрэн гэрэл.

Бид Намын төв хорооны хоёр лоозон болох “социалист өмч хамгаалах”, “арвилан хэмнэх” гэх мэт үгсийг ам амандаа бувтнахыг багш ойлгов бололтой.

– Залуус та нарын нүд, энэ дэнгийн гэрлээс үнэтэй. Нүдээ хамгаалах хэрэгтэй хэмээн нухацтай хэлээд хичээлээ эхлэв. Төмөртогоо багш шиг ийм онцгой цэвэр цэмцгэр хүнийг тэр үед би лав хараагүй. Сэхээтэн хүн гэж ийм л байхыг үлгэрлэсэн мэт бүх юм нягт нямбай сан. Сургуулиа төгсөөд өндөр цалинтай болоод Тө багш шиг ийм эрхэмсэг, цэмцгэр нэгэн болох сон гэж би бодож суув.

Янз бүрийн уриа лоозон үзэл суртлын ухуулга мэтэсийг дуулгавартай аялдан дагагч ноомой нэгэн болж хором бүр өмхөрч байгаа юм байна гэх ухаарал сэтгэлд гялсхийн ассаныг би ер мартдаггүй юм.

Төмөртогоо багшийн тэр өглөөний асаасан гэрэл миний сэтгэлд одоо болтол тод хэвээрээ гийсээр авай.

Бадруугантай би далан есөн онд танилцсан санагдана. Орост сургууль төгсч ирсэн намхавтар цагаан залуу алиа хошин юм ярьж, арван хоёр утаст гитараа даран нэг оройжин бид дуулалдсан юм. Хөгжмийн зохиолч Т.Насанбуян бид хоёр тэр үед зарласан улс төрийн дууны уралдаанд Чилийн яруу найрагч, дууч, гитарч Виктор Харагийн тухай “Тэмцэгчийн дуу” хэмээх бүтээл хийсэн нь дэд байрын шагнал хүртснийг тэмдэглэж буй нь тэр л дээ. Бас бидэнтэй хамт Ж.Жаргалсайхан гэж гитарч залуу байсан юм. Улсын их дэлгүүрээс урагш байх дөчин мянгатын байшинд нэг их гоё айлд бид цугларсан маань одоо бодоход их морин хуурч Ардын жүжигчин Г.Жамъян гуайнх байсан болов уу. Хөдөөх төрх, нүүдэлч ахуйгаасаа тасраагүй би бээр хот хүрээний суугуул айлд бараг анх орсон нь тэр байж магадгүй. Болор шилэн жүнзэнд вино гэгч амтат дарсыг анх амсаж билээ. Бадрууган, Жаргалсайхан хоёр маань гитараар гарамгай тоглоно. Гадаад дуунууд дуулна. Чухам тэр үед залуусын ертөнцөд гитар моодонд орж байсан үе л дээ.

 

Бичгийн утгач, билгүүн гүүш Г.Акимын эл бүтээлтэй би найман жилийн өмнө анхлан танилцаж, эдүгээн онд эргэн уншиж эрхгүйеэ шимтлээ. Зохиогч бээр эл номыг цогцлоох гэж олон жил хээрийн хэц дэрлэж, үлгэр домгийн бүрэнхүйд бэдчин аялж судар номын тоос онгичиж, захидал занаагаар харилцаж, анчин гөрөөчний амнаас унасан хий болгоныг ажааран цуглуулж, соёоных нь урт, тархиных нь жинг хүртэл цэгнэж шинжиж бүтээхүйн зовлонд нь хатаж, жаргалд нь умбажээ.